Dwie zaprzyjaźnione włoskie pary postanawiają wybrać się razem na wakacje do Maroko. Carlo (w tej roli znany z wielu produkcji włoskich Stefano Accorsi) i Elisa (Miriam Leone) mieszkają w Rzymie. Carlo jest profesorem filozofii na uniwersytecie i aktualnie zmaga się z kryzysem twórczym, zaś Elisa to utalentowana felietonistka. Po wielu latach znajomości, para przechodzi kryzys małżeński, zaś Carlo zmaga się, dodatkowo, z nadmiernym umiłowaniem do płci pięknej.

Druga para bohaterów to neurotyczna Anna (Carolina Crescentini) i Paolo (Claudio Santamaria), rodzice 13-letniej Vittorii (świetna rola drugoplanowa Margherity Pantaleo). Nie można nie wspomnieć o postaci studentki Carlo, Blu (Beatrice Savignani), która też nieźle namiesza w życiu głównych bohaterów.

Z pozoru przyjemny wyjazd w egzotyczne miejsce stopniowo uruchamia efekt domina, w konsekwencji prowadząc do odkrywania sekretów i fatalnych w skutkach kłamstw, które stawiają na szali ich dotychczasowe życie. Ostatnie zdanie jest celowo “przedramatyzowane”, acz idzie w parze z natężeniem emocji, decybeli i prędkości, z jaką wypowiadane są włoskie dialogi w dramatycznych scenach, których tu nie brakuje.

„O czym sobie nie mówimy” to film na podstawie powieści „Siracusa” autorstwa Delii Ephron (co ciekawe, pisarka jest współscenarzystką filmu), a Muccino w roli reżysera nie spieszy się z odsłanianiem kart. Film buduje napięcie warstwami: przez to, czego bohaterowie nie mówią, przez spojrzenia, przez to, co dzieje się poza kadrem. Maroko jako tło ze swoim ciężkim, gorącym powietrzem i labiryntem uliczek staje się piękną metaforą zagmatwania bohaterów i skrywanych kłamstw.

Największą siłą filmu są właśnie te tłumione emocje towarzyszące bohaterom z krwi i kości: Muccino pokazuje, jak bardzo możemy żyć obok kogoś bliskiego i jednocześnie nie wiedzieć o nim za wiele. To kino o architekturze kłamstwa, które budujemy nie ze złej woli, ale ulegając impulsom, fantazjom i lękowi przed zdemaskowaniem, budując kolejne warstwy kłamstw. Szczególnie myślę tutaj o Carlo, który tak zapętla się w kłamstwach, że w pewnym momencie tracimy rachubę, czy powinniśmy śmiać się, okazać współczucie czy pogardę. Zupełnie jakby reżyser stawiał przed nami pytanie: jak głęboko jesteśmy w stanie zabrnąć i skomplikować własne życie w obawie przed ujawnieniem prawdy?

Związek drugiej pary bohaterów, Anny i Paolo, pełen jest frustracji i niespełnionych oczekiwań. Dodatkowo mamy przykład relacji dorastającej Vittorii z toksyczną matką. Anna nie jest w stanie zrozumieć i nie chce zrozumieć córki. Narzuca jej swoją wizję dotyczącą jej wyglądu, tłumi jej charakter całą plejadą negatywnych zachowań. Co ciekawe, Vittoria w osobie Carlo zdobywa sojusznika i tylko on poświęca jej uwagę zaintrygowany, co naprawdę ma do powiedzenia ta dziewczynka. Co też z kolei rozwija kolejny wachlarz zdarzeń.

W jednej ze scen, słysząc fragment słynnej arii Croce e delizie z La Traviaty, pomyślałam, że – co zaskakujące – dużo „O czym sobie nie mówimy” zapożycza z klasycznych XIX wiecznych oper Verdiego czy Pucciniego. Reżyser sam komentował „Chciałem zbadać, w jakim stopniu ludzkie niedoskonałości mogą wyrządzić krzywdę, co jest typowe dla „Traviaty” i wielkich oper romantycznych, w których bohaterowie nie znają półśrodków i muszą postawić wszystko na jedną kartę. Są gotowi zrobić wszystko, by osiągnąć to, czego najbardziej pragną. To film o relacjach międzyludzkich i ich skrajnych konsekwencjach”*.

Włoskie kino obyczajowe najczęściej dotyka problemów społecznych “zwykłych ludzi” i ich dramatów, sprytnie miksując gatunki. W tym przypadku jest nie inaczej, bo „O czym sobie nie mówimy” to hybryda. Nie jest „czystym” kinem obyczajowym: film pod swoją tragikomiczną maską (mamy tu sporo komizmu sytuacyjnego) skrywa też dramat, a nawet kryminał w grande finale. Natomiast wychodzi z tego obronną ręką, unikając łatki „typowej obyczajówki” z pięknymi widokami w tle. Dostajemy zatem prawdziwy pokaz włoskiego temperamentu, a gdy dodamy do tego ciekawy soundtrack (za muzykę odpowiada Paolo Buonvino), na który składają się m.in utwory muzyki klasycznej dostajemy naprawdę interesujący, prawie dwugodzinny, wciągający seans. Czy czasem ociera się on o granicę kiczu? Tak, ale czego się nie wybacza włoskiej, romantycznej, obyczajowej opowieści?

*https://www.cinematografo.it/riflettori/le-cose-non-dette-o-dellamore-s6maph0w

Tytuł polski: O czym sobie nie mówimy
Tytuł oryginalny: Le cose non dette
Produkcja: Włochy / 2026
Premiera (świat): 29 stycznia 2026 r.
Premiera (Polska): 17 lipca 2026 r.
Reżyseria: Gabriele Muccino
Scenariusz: Gabriele Muccino, Delia Ephron
Zdjęcia: Fabio Zamarion
Muzyka: Paolo Buonvino
Obsada:
Stefano Accorsi (Carlo)
Miriam Leone (Elisa)
Carolina Crescentini (Anna)
Claudio Santamaria (Paolo)
Margherita Pantaleo (Vittoria)
Czas: 114 min.
Dystrybucja kinowa: Aurora Films

Na podstawie: Delia Ephron, „Siracusa” (książka)

Marianne Farrère (Isabelle Huppert) to kobieta, która ma wszystko: rodzinę, władzę, fortunę i nieograniczone możliwości. Żyje w hermetycznym środowisku wyższych sfer, nosząc przepiękne ubrania (Isabelle Huppert występuje w tym filmie w aż 70 różnych kreacjach!), żyje w luksusowej willi.

A jednak pod tą perfekcyjną powłoką Marianne wydaje się żyć na autopilocie. Wszystko zmienia się gdy, poznaje ekstrawaganckiego artystę-fotografa, Pierre-Alaina (Laurent Lafitte). Spotkanie na jedną sesję zdjęciową daje początek bardzo specyficznej relacji, która całkowicie zmienia jej życie. Choć zaczyna się dość niewinnie, od kilku pochlebstw, wspólnie spędzanego czasu, Pierre-Alain błyskawicznie zagarnia dla siebie coraz więcej i więcej Marianne: przemodelowuje wnętrze domu, kwestionuje jej małżeństwo, stopniowo odsuwa Marianne od innych, podczas gdy sam buduje z nią coraz bliższą relację. Relacja jest o tyle specyficzna, że sama Marianne, od momentu poznania Pierre-Alaina, ma się lepiej, niż kiedykolwiek: odżyła, częściej się śmieje, zaczęła używać życia i przestała skarżyć się na migreny czy bóle pleców.

Co miał w sobie Pierre-Alain, że aż do tego stopnia przyciągał Marianne? Ze względu na swoją pozycję, zawsze przebywała w świetle reflektorów, więc argument otoczenia ją uwagą nie wydaje się być właściwy. Czy Pierre-Alain patrzył na nią inaczej niż wszyscy? Widział w niej, coś więcej? Czy to jego nieobliczalność?

W wywiadzie, Huppert podkreślała, że Pierre-Alain potrafił uwieść Marianne swoją “nieoczywistością”:

Pierre-Alain potrafi ją rozbawić, a to jest bardzo ważne. Oczywiście, bywa dziwny. Czasami przesadza, mówi rzeczy, których ona nie przywykła słyszeć. Kiedy tak się dzieje, Marianne zbywa to śmiechem. Ten mężczyzna bardzo ją pociąga. Nie jest tak, że musi błagać o jej uwagę. Od razu zostaje jej przyjacielem, ponieważ ma w sobie mnóstwo uroku. Jest inteligentny, dowcipny, całkiem przystojny. Potrafi uwodzić.

Trzeba przyznać, że postać grana przez Laurenta Lafitte’a jest tak samo irytująca jak intrygująca. Jest to człowiek absolutnie bezczelny, przekracza granice dobrego smaku, nie ma wyczucia ani klasy, za to jest perfekcyjnym manipulatorem. Potrafi „zmapować” słabość drugiej strony i wykorzystać ją na swoją korzyść. A mimo to, Marianne go toleruje, wręcz lgnie do niego jak magnez w tej dziwnej formie platonicznej przyjaźni.

Co ciekawe, nie jest to pierwsze spotkanie aktorskie Isabelle Huppert i Laurenta Lafitte. Występowali wcześniej w filmie „Elle” (2006 r., reż. Paul Verhoeven), „Do zobaczenia w zaświatach” (2017 r., reż. Albert Dupontel) czy „Pochodzeniu świata” (2020 r., debiut reżyserski Lafitte’a). Współpraca Huppert i Lafitte’a to zawsze fascynująca gra kontrastów. On, ze swoją posągową urodą, świetnie odbija chłodną i dwuznaczną energię Huppert.

Wracając do tej dwójki i „Najbogatszej kobiety świata”, sytuacja szybko wymyka się spod kontroli, a na horyzoncie pojawia się widmo kolejnego i kolejnego skandalu. Marianne, jako osoba, która wyraża swoje uczucia obdarowując bliskich ogromnymi sumami pieniędzy, zachowuje się tak samo wobec Pierre-Allaina, aż do momentu, gdzie przekracza granicę hojności, ryzykując dobre imię całej rodziny. W tym skandalu obyczajowo-finansowym, strażniczką rodzinnej fortuny i dobrego imienia rodziny, staje się jej rodzona córka Frédérique (Marina Foïs). Niemal równolegle mamy kolejny skandal, tym razem rodzinno-polityczny powiązany z wątkiem antysemickim i przeszłością senatora, męża Marianne, Guy’a (André Marcon).

Osobny akapit można by poświęcić analizie toksycznej relacji Marianne z córką: tam, gdzie biznes zawsze stoi przed rodzinnymi więzami, a brak instynktu macierzyńskiego Marianne gra pierwsze skrzypce. Robi się gęsto, napięcie wzrasta, bo równolegle skaczemy między wieloma wątkami, prowadzącymi do nieuchronnej, finałowej konfrontacji.

Film bywa jednak nierówny. Mimo blichtru, pięknych wnętrz i wciągającej historii, zdarzają się momenty mocno przeciągnięte, co przy ponad dwugodzinnym metrażu wyraźnie szkodzi dynamice. Film został doceniony aż sześcioma nominacjami do Cezarów, w tym dla Isabelle Huppert. To nie jest zła produkcja, brakuje jej jednak tego „czegoś”, co pozwoliłoby zatrzymać ją w pamięci na dłużej. To eleganckie kino, które ostatecznie pozostawia nas z pewnym poczuciem niedosytu.

Tytuł polski: Najbogatsza kobieta świata
Tytuł oryginalny: La femme la plus riche du monde
Produkcja: Francja, Belgia / 2025
Premiera (świat): 18 maja 2025 r.
Premiera (Polska): 13 marca 2026 r.
Reżyseria: Thierry Klifa
Scenariusz: Thierry Klifa, Cédric Anger, Jacques Fieschi
Zdjęcia: Hichame Alaouie
Muzyka: Alex Beaupain
Obsada:
Isabelle Huppert (Marianne Farrère)
Marina Foïs (Frédérique Spielman)
Laurent Lafitte (Pierre-Alain Fantin)
Raphaël Personnaz (Jérôme Bonjean)
André Marcon (Guy Farrère)
Czas: 121 min.
Dystrybucja kinowa: Galapagos Films

Zanim jednak o samym filmie, warto zatrzymać się przy odtwórczyni głównej roli, czyli Jodie Foster, która mówi tu przepięknie po francusku! W wywiadach podkreślała, że od dawna chciała zagrać w rdzennie francuskim filmie (ostatni raz widzieliśmy ją w takiej odsłonie w „Bardzo długich zaręczynach” z 2004 r.). Nie w imitacji amerykańskiego kina, ale w czymś kameralnym, co dotyka idei i psychologii. Współpraca z Rebekką Zlotowski okazała się pod tym względem świetnym dopasowaniem.

Foster gra Lilian Steiner, chłodną i analityczną postać, która, po tajemniczej śmierci swojej wieloletniej pacjentki, niespodziewanie staje się detektywem we własnej sprawie. Lilian chce się dowiedzieć, dlaczego Paula (Virginie Efira) odeszła tak nagle. Czy było to samobójstwo, morderstwo, a może tragiczna pomyłka lekarska? Natomiast my, jako widzowie, podskórnie czujemy, że kryje się za tym coś więcej: czy coś, w dalekiej przeszłości, łączyło obie kobiety?

Dręczona poczuciem winy lekarka rozpoczyna śledztwo, które będzie miało dramatyczny wpływ na nią samą, stopniowo pozbawiając ją maski, za którą skutecznie ukrywała się od lat. Nawet dla wprawionych miłośników gatunku to intrygujący punkt wyjścia. Dostajemy inteligentny kryminał psychologiczny, a duża ilość przymiotników nie jest tu przypadkowa: nie jest to produkcja jednoznaczna, co odbieram zarówno na plus, jak i na minus. Zlotowski bawi się konwencją: z jednej strony mamy kryminał, z drugiej czarną komedię i dramat o rodzinnych traumach. Starając się uniknąć spojlerów, powiem tylko, że sporo tu o sile sugestii, o tym, jak dopasowujemy elementy układanki do przyjętego założenia, a nawet o hipnozie jako alternatywnej metodzie docierania do głębi.

Powiedziałabym jednak, że jest tu więcej dramatu niż kryminału, bo otrzymujemy dawkę solidnej wiwisekcji życia Lilian: trudną relację z synem czy zaskakująco przyjacielską z byłym mężem Gabrielem, w tej roli przeuroczy Daniel Auteuil. Aktor, którego znamy z ról wymagających niezwykłej empatii, stanowi tu idealną przeciwwagę dla chłodu głównej bohaterki. Lilian musi też zmierzyć się z negatywnym nastawieniem wdowca, Simona (Mathieu Amalric), obwiniającego ją o śmierć żony.

Skoro jesteśmy przy postaci granej przez Amalrica, reżyserka wykorzystuje jego neurotyczną charyzmę z niemal sadystyczną przyjemnością. Wystarczy kilka ujęć w półcieniu, jedno spojrzenie i widz już jest ukierunkowany na „tego złego”. Wspomniana wcześniej zabawa z widzem trwa w najlepsze przez cały film: bawi się nami kamera, a my ulegamy złudzeniu. Nie mogę się powstrzymać, by nie nawiązać do psychologicznego efektu potwierdzenia (confirmation bias): gdy raz uznamy postać za „tą złą”, nasz mózg filtruje kolejne sceny tak, by pasowały do tej tezy. Każdy gest Simona, nawet niewinny, interpretujemy jako dowód winy. W kontekście filmu Zlotowski, to kluczowy trop prowadzący ku rozwikłaniu zagadki.

Zostawiając na moment ciężką psychologię, „Ostatnia sesja” to też film o… wnętrzach. Nie tylko tych emocjonalnych, ale i architektonicznych. Wspaniałe ujęcia paryskich kamienic, kameralne przestrzenie gabinetu, subtelne oświetlenie czy zachwycające kręte schody to uczta dla estetycznego oka. Otoczenie Lilian jest jak ona sama: poukładane i eleganckie. Jak się jednak okazuje, to tylko pozory. Bohaterka przełamuje stereotyp terapeutki, która życie prywatne ma zawsze pod kontrolą.

Na koniec wrócę do kwestii tytułu. Oryginalne „Vie privée” dotyka istoty sprawy. Sama reżyserka podkreśla, że tytuł „zawiera w sobie prawdę, którą chciałam przekazać: ma prywatny wymiar, napięcie między tym, co o sobie wiemy, a tym, jak widzą nas inni. Oraz, oczywiście, przeciwieństwo tego, czyli nasze życie publiczne, zawodowe, gdzie na światło wychodzi tak wiele naszych sprzeczności.”(…) Tytułowe „prywatne życie” ma przywodzić na myśl nie tylko intymność, lecz również życie, którego jesteśmy pozbawieni. „Ostatnia sesja w Paryżu” to filmowe zaproszenie do zajrzenia pod fasadę profesjonalizmu, seans obowiązkowy dla każdego, kto ceni kino nieoczywiste i psychologicznie gęste.

Tytuł polski: Ostatnia sesja w Paryżu
Tytuł oryginalny: Vie privée
Produkcja: Francja / 2025
Premiera (świat): 20 maja 2025 r.
Premiera (Polska): 20 marca 2026 r.
Reżyseria: Rebecca Zlotowski
Scenariusz: Anne Berest, Gaëlle Macé, Rebecca Zlotowski
Zdjęcia: Georges Lechaptois
Muzyka: Robin Coudert
Obsada:
Jodie Foster (Lilian Steiner)
Daniel Auteuil (Gabriel Haddad)
Virginie Efira (Paula Cohen-Solal)
Mathieu Amalric (Simon Cohen-Solal)
Vincent Lacoste (Julien Haddad-Park)
Czas: 107 min.
Dystrybucja kinowa: Best Film

Dokładnie tak wyglądają pierwsze kadry „Glorious Summer” (scenariusz i reżyseria Helena Ganjalyan, Bartosz Szpak), laureata Szafirowych Lwów na 50. Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni w 2025 roku.

Przepiękne, idylliczne obrazy idealnego letniego dnia wypełniają ekran. Oto mamy krainę, gdzie nikt się nie spieszy, jedynie leniwie wyciąga się na leżaku. Widzimy trzy kobiety, które mieszkają w cudownym, renesansowym pałacu, a ich potrzeby zaspokajane są przez specjalnie przygotowany do tego system. Nasze bohaterki są równie oniryczne jak opisana sceneria. Nie znamy ich historii. Liczy się tylko to, co tu i teraz: idealne, wspaniałe lato.

W tej atmosferze szczęścia i pozornej swobody dość szybko zaczynamy czuć czającą się grozę. Scena po scenie, dostajemy małe puzzle, które składają się na coraz bardziej niepokojący obraz tego zapętlonego “Wspaniałego Świata”. Coś nieuchwytnego wzbudza nasz niepokój, czujemy podskórnie, że ktoś lub coś czai się za rogiem. Czy to głos “opiekuna”, który słyszymy z głośników kilka razy dziennie, powtarzający jak mantrę quazi wellnessowe afirmacje:  „To jest Twoje miejsce | Dbaj o nie | Tu jesteś bezpieczna” czy już strażnika, pilnującego naszych bohaterek? „Twoim światem jest ten dom i ogród, a mur wyznacza granicę Twojej przestrzeni. Chroni Cię. Nawet nie próbuj przekraczać tej granicy.”

Zastanawiamy się, kto na nas patrzy, kto jest oglądany, a kto rozumie, że jest widziany i sprytnie to wykorzystuje. Zaczyna się toczyć gra o władzę. Władzę nad naszą wolnością i wolną wolą. Masz wolność i w teorii możesz mieć wszystko, czego pragniesz, ale w ramach rygorystycznych zasad. W ramach systemu kar, niektóre słowa i niektóre zachowania nie są akceptowane. Sensem życia naszych bohaterek jest jedynie egzystować, bez zmartwień, bez napięcia. Nie mają misji życiowej, odpowiedzialności. Funkcjonują pod kloszem, odcięte od świata zewnętrznego, mediów, polityki. Mają przeżywać i wypowiadać na głos jedynie pozytywne emocje. Czy to wciąż idylla, czy już więzienie i pełna kontrola?

Nasze bohaterki zaczynają widzieć coraz więcej rys na pozornie idealnym obrazie ich rzeczywistości. Regularnie, w tajemnicy, trenują schemat ucieczki (zwanej umieraniem), zaczynają porozumiewać się kodem. Jednej z bohaterek nawet śni się, że była za murem.

Szybko zmierzamy w stronę thrillera, klimatu grozy, co – patrząc na okoliczności – mocno kontrastuje. Wciąż mamy bowiem, wspaniałe lato w onirycznych, długich, nieco uśpionych, leniwych, malarskich kadrach (zdj. Tomasz Woźniczka, taśma 16mm), charakterystycznych dla letniego wypoczynku poza miastem. Pod kątem klimatu przypominają mi się kadry z „Midsommar” Astera lub Guadagnino „Call me by your name” czy „Jestem miłością”. Ten charakterystyczny rodzaj letniej zmysłowości, zwiewnych sukienek, rozwianych włosów, a w sercu dramatyczne emocje.

Największym pragnieniem naszych bohaterek staje się coś nieprzewidzianego w systemowo idealnym dniu, czyli ucieczka, przejście poza mur. Co za paradoks: pragnąć tego, czego akurat nie można mieć. Ten impuls jest, zresztą, boleśnie ludzki: im szczelniej domknięta przestrzeń, tym silniejsza potrzeba sprawdzenia, co znajduje się po drugiej stronie.

W pamięci szczególnie utkwił mi fragment dialogu między dwiema bohaterkami. Jedna z nich pyta: „Dlaczego chcesz zobaczyć, czym jest zimno?” Druga odpowiada: „Żeby mieć pełniejszy obraz”. W tym krótkim pytaniu zawiera się sedno: czym właściwie jest nawet najbardziej idealny, skąpany w słońcu dzień, jeśli jego ceną ma być wolność? Czym jest wieczne lato, jeśli nie wolno nam wyjść poza mur, który rzekomo ma nas chronić?

„Glorious Summer” przypomina, że pełnia nie rodzi się z komfortu. Do pełni życia potrzebne jest poczucie sprawczości: możliwość wyboru, nawet jeśli prowadzi on w chłód, w niepewność i doświadczenia, które nie są wygodne. Potrzebne jest całe spektrum: ciepło i zimno, zachwyt i rozczarowanie, bezpieczeństwo i ryzyko. Paleta emocji, nie tylko te w pastelowych barwach. Ta zdolność przekraczania granic, konfrontowania się z niewygodą, sięgania po więcej niż to, co łatwe i pięknie zapakowane, czyni nas ludźmi.

Tytuł polski: Glorious Summer
Tytuł oryginalny: Glorious Summer
Produkcja: Polska / 2025
Premiera (świat): 8 marca 2025 r.
Premiera (Polska): 20 lutego 2026 r.
Reżyseria: Helena Ganjalyan, Bartosz Szpak
Scenariusz: Helena Ganjalyan, Bartosz Szpak
Zdjęcia: Tomasz Woźniczka
Muzyka: Bartosz Szpak
Obsada:
Magdalena Fejdasz (M)
Helena Ganjalyan (H)
Daniela Komędera (D)
Weronika Humaj (Nowa)
Maja Kalbarczyk (strażniczka)
Czas: 90 min.
Dystrybucja kinowa: Galapagos Films

Na pierwszy rzut oka fabuła nie jest skomplikowana: ot, matka próbująca iść przez życie, które nieustannie podsuwa jej kłody pod nogi. Nic bardziej mylnego. Takiego życiowego seansu, tak prawdziwego, tak niewygodnego i odartego z ładnie opakowanych stereotypów macierzyństwa z Instagrama, dawno nam nie serwowano.

Lindę (Rose Byrne) poznajemy w chwili, gdy sufit – dosłownie – wali jej się na głowę w mieszkaniu. To tylko jedna z wielu cegiełek w rosnącej stercie problemów, z którymi walczy każdego dnia. Codzienność Lindy składa się ze zmagań z tajemniczą chorobą córki, tymczasowego single parentingu (mąż wyjechał do pracy na kilka tygodni), pracy terapeutki, swojej prywatnej terapii oraz próby załatania owej dziury w suficie.

Przez blisko dwie godziny seansu podążamy za Lindą krok w krok. Kamera trzyma się blisko bohaterki. Obserwujemy ją z bliskiego kadru, tak klaustrofobicznego, aż ma się ochotę zrobić krok w tył i oddalić od obrazu, odetchnąć. Wraz z Lindą postrzegamy rzeczywistość bardzo wąsko, tunelowo. Linia czasowa się zaciera. Scena po scenie, poszczególne sceny wyglądają jak jeden przeogromny, koszmarny dzień (a w rzeczywistości są to tygodnie). Przez większość filmu jedynie słyszymy głosy męża i córki, nie widząc ich na ekranie, co podkręca napiętą atmosferę samotności i izolacji.

Linda próbuje utrzymać się na powierzchni życiowych zawirowań niczym tonący człowiek. Nikt jej nie rozumie, ale też nie próbuje naprawdę zrozumieć: terapeuta (rewelacyjny Conan O’Brien!), dozorca hostelu (A$AP Rocky, bardzo udana kreacja, trochę w stylu rozmów barman-klient baru), lekarka w klinice córki. Wszyscy słyszą Lindę, ale nie słuchają jej. Im bardziej próbuje zachować względny balans, tym wszystko jeszcze bardziej wymyka się jej z rąk. Pomiędzy zrozumieniem reakcji tej kobiety (scena z krzykiem w poduszkę), a współczuciem i niepokojem (o jej zdrowie, o bezpieczeństwo jej dziecka) pojawia się pytanie: ile jeszcze można unieść? I jak ogromnie dużo spoczywa na jej barkach! Jej życie to nieustanny bieg od punktu do punktu, od jednego kryzysu do drugiego. Ciągłe poczucie winy, branie odpowiedzialności, ale też nie podążanie za radami innych ludzi, kortyzolowy bieg w hiper napięciu. Linda staje się coraz bardziej pochłonięta swoim światem, gdzieś na granicy jawy, halucynacji i snu. Im bardziej zbliżamy się do kulminacyjnego momentu, tym więcej rzeczy zaczyna wymykać się z rąk aż do równi pochyłej i destrukcyjnych zachowań, regulacji alkoholem i używkami.

Film jest określany jako czarna komedia, lecz zdecydowanie mamy tu przewagę dramatu z kilkoma sarkastycznymi scenami. W oparach absurdu, nasuwa się niecodzienne porównanie, ale aż żal nie wspomnieć tutaj o polskim klasyku “Dzień świra”. Linda doskonale rozumiałaby kultowe „jestem skrajnie zmęczony a przecież jest rano”. 

Jeśli życie przypomina pędzący pociąg, który nie ma hamulców i pędzi na czołowe zderzenie, równie dobrze możemy zacząć się śmiać, odpuszczając. Niech to będzie śmiech przez łzy wraz z refleksją, czy przypadkiem ten film nie dotyka nas tak mocno, bo w każdym z nas jest trochę Lindy?

Tytuł polski: Kopnęłabym cię, gdybym mogła
Tytuł oryginalny: If I Had Legs I’d Kick You
Produkcja: USA / 2025
Premiera (świat): 24 stycznia 2025 r.
Premiera (Polska): 6 lutego 2026 r.
Reżyseria: Mary Bronstein
Scenariusz: Mary Bronstein
Zdjęcia: Christopher Messina
Obsada:
Rose Byrne (Linda)
A$AP Rocky (James)
Conan O’Brien (terapeuta)
Danielle Macdonald (Caroline)
Ivy Wolk (Diana)
Czas: 113 min.
Dystrybucja kinowa: Best Film

Nieco ponad rok po premierze pierwszej części „Dalej jazda” ponownie spotykamy Elę i Józka, którzy postanawiają wziąć ślub. Ale to nie wszystko, bo w rodzinie Gugulaków nie brakuje też innych perypetii: czasem wzruszających, innym razem zabawnych. Tym razem odchodzimy od kina drogi z pierwszej części i przenosimy się w rodzinne strony: wracają dawne urazy, niedopowiedzenia i niedomknięte sprawy z przeszłości, czyli po prostu samo życie. A wszystko osadzone w malowniczej, wiejskiej scenerii polskiego lata.

Z rozczuleniem w sercu obserwuje się dwójkę dojrzałych bohaterów – Elę i Józka (Małgorzata Rożniatowska, Marian Opania), których miłość, mimo wieku, problemów zdrowotnych, wciąż pozostaje silna. Nie opuścił ich humor i upór, tak dobrze znany z pierwszej części „Dalej jazda”. Mamy za to nową postać, która wprowadza pozytywną energię i werwę. To charyzmatyczna i niesamowicie rozgadana Danusia, „Wesoła wdówka”, w wykonaniu Marii Winiarskiej. W filmie pojawia się także Cezary Pazura w nietypowej roli księdza proboszcza, a do obsady dołączyli Anna Szymańczyk, Sebastian Stankiewicz i Bohdan Łazuka.

Warto zwrócić uwagę na postacie drugoplanowe – syna Józka z żoną (Mariusz Drężek, Anita Sokołowska) i wnuczkę Gugulaków (Julia Wieniawa). Widzimy w nich naturalność i czułość, ale też trudne emocje związane z opieką nad starszymi członkami rodziny. Syn jest przekonany, że wie najlepiej, jak pomagać rodzicom, często kosztem własnej relacji z żoną. Twórcy filmu nie lukrują tej sfery życia rodzinnego, co zasługuje na duży ukłon. Wszystkie te wątki łączy temat więzi międzyludzkich, dojrzałej miłości i troski o drugiego człowieka, która przejawia się w różnych formach.

Sielankowe zdjęcia Mateusza Wajdy są prawdziwą ucztą dla oka. Polska ukazana jest tak, jak pamiętamy z wakacji u dziadków: słońce, zieleń, stare domy z duszą, miękkie światło i szerokie kadry. Momentami przypomina to serię „Dom nad rozlewiskiem” czy „U Pana Boga…”.

Z drugiej strony, „Dalej jazda” nie do końca wie, czy jest dramatem, komediodramatem czy filmem obyczajowym. Twórcom udaje się zgrabnie lawirować międzygatunkowo, łącząc humor z ciepłem rodzinnych uczuć w obliczu życiowych trudności. Film pokazuje, że marzenia i pasja do życia nie mają wieku, a trudniejsze momenty życia nie definiują jego całości. Niby cliché, choć dawno nie serwowano nam tego na ekranie w tak przyjemny sposób. Być może źródła problemu należy szukać w tym, że polskie kino obyczajowe ostatnich lat rzadko zaskakuje pozytywnie. Często widz ma wrażenie déjà vu: powielane schematy, powtarzające się problemy i żarty, które zamiast rozbawić, irytują. Jak starość, to ciężka, a jak życie, to tylko w stylu glamour. Na ekranie idealni bohaterowie, z którymi ciężko się utożsamić.

W przypadku „Dalej jazda” (zarówno pierwszej, jak i drugiej części) scenariusz Mariusza Kuczewskiego, znanego m.in. z „Listów do M.”, stawia przede wszystkim na szczere relacje między bohaterami i pogodę ducha. To one nadają filmowi ton i sprawiają, że nie raz uronimy łzę, czując ten rodzinny sentyment. Wybaczymy niedociągnięcia, nierówne, miejscami przaśne żarty czy rubaszny humor, bo główny przekaz pozostaje jednak niezmienny: w życiu nigdy nie jest za późno.

Tytuł polski: Dalej jazda 2
Produkcja: Polska / 2026
Premiera (świat): 6 lutego 2026 r.
Premiera (Polska): 6 lutego 2026 r.
Reżyseria: Mariusz Kuczewski
Scenariusz: Mariusz Kuczewski, Marcin Baczyński
Zdjęcia: Jakub Jakielaszek
Muzyka: Paweł Skorupka
Obsada:
Małgorzata Rożniatowska (Elżbieta Gugulak)
Marian Opania (Józef Gugulak)
Mariusz Drężek (Andrzej Gugulak)
Anita Sokołowska (Barbara Gugulak)
Julia Wieniawa-Narkiewicz (Justyna Gugulak)
Czas: 103 min.
Dystrybucja kinowa: Monolith Films

W miasteczkach czas płynie powoli, ludzie żyją skromnie, acz szczęśliwie. Przebywają bliżej natury i tego, co w życiu naprawdę ważne. To wyobrażenie podziela Michele Cortese (w tej roli Antonio Albanese), bohater filmu w Innym świecie, który po 35 latach nauczania w Rzymie, które — jak sam mówi — kosztowały go także dwa małżeństwa, postanawia odmienić swoje życie. Przeprowadza się do maleńkiej górskiej wioski Rupe w Parku Narodowym Abruzji, by uczyć w Instytucie im. Cesidio Gentile.

Wielkomiejska wizja szybko zderza się z surową rzeczywistością, obnaża naiwność i brak przygotowania do tego, co czeka Michele: od źle dobranej odzieży i obuwia (wbrew pozorom jest to jeden z najważniejszych elementów wyposażenia w górskich okolicznościach przyrody), kiedy to mokasyny stają się obiektem żartów lokalsów, po brak umiejętności, które mieszkańcy wioski mają wpisane w swoje DNA, takich jak rozpalanie ognia w kominie, o lokalnym dialekcie nie wspominając.

Jednak upór i entuzjazm Michele sprawiają, że stopniowo odnajduje się on w lokalnej społeczności, choć realia życia w Rupe szybko okazują się odległe od romantycznych wyobrażeń. Miasteczko zmaga się z problemami społecznymi i administracyjnymi, szczególnie dotkliwymi zimą, a każdy z mieszkańców niesie własną historię i własne troski. To, co dla nich jest kwestią „być albo nie być”, z perspektywy kogoś z dużego miasta może wydawać się trudne do zrozumienia, a jednak właśnie te drobne, lokalne zmagania tworzą tkankę życia w górach.

Szkoła, w której uczą Michele oraz dwie nauczycielki: Agnese (Virginia Raffaele) i Maria Antonietta (Alessandra Barbonetti), okazuje się czymś znacznie więcej niż zwykłą placówką edukacyjną. To centrum małego wszechświata, serce lokalnej społeczności i miejsce, w którym dorastają nie tylko dzieci, lecz także przyszłość całego miasteczka.

Niestety, istnienie Instytutu im. Cesidio Gentile staje pod znakiem zapytania, a bohaterowie muszą znaleźć sposób, by go ocalić. Od losu szkoły zależy bowiem dalsze życie Rupe — jej zamknięcie byłoby dla miasteczka ciosem, z którego może się już nie podnieść.

Film Milaniego pokazuje siłę wspólnoty, ale też surową prawdę o życiu w wymierającym miasteczku: brak perspektyw, mentalne zacofanie, codzienność pozbawioną złudzeń. Na ekranie widzimy mieszkańców, którzy — żyjąc tak blisko siebie — wiedzą o sobie wszystko i nie udają nikogo, kim nie są. Jednocześnie wciąż powraca powiedzenie „kto siedzi cicho, tego oszczędza licho”, które łatwo przełożyć na polską rzeczywistość i nasze swojskie „stara bieda”, “co zrobisz, jak nic nie zrobisz”, narzekanie na status quo połączone z lękiem przed zmianą.

Na drobne niedociągnięcia fabularne można przymknąć oko, bo nie one są w tym filmie najważniejsze. Owszem, motyw wymierającego miasteczka to temat dobrze znany, ale trudno oprzeć się urokowi tych pięknych kadrów: zaśnieżonych kamiennych domów i majestatycznych gór Parku Narodowego. Warto też zauważyć, że w scenariusz sprytnie wpleciono wątek ukraiński, a wiele postaci pojawiających się na ekranie, to prawdziwi mieszkańcy Pescasseroli, co dodaje autentyczności.

Podczas seansu łatwo przychodzi skojarzenie z „Lunaną. Szkołą na końcu świata”. W obu filmach edukacja staje się mostem łączącym dwa światy: to, co stare i sprawdzone, z tym, co nowe, świeże, ale też nieznane i niosące niepewność. U Milaniego nie odnajdziemy kontemplacyjnego ducha i eterycznej wrażliwości „Lunany”. Zamiast tego dostajemy porcję solidnego europejskiego kina o społecznym charakterze, z wyraźną nutą komediową – zgrabnie wpisującą się w grudniowy nastrój i tworzącą nietypową, odświeżającą alternatywę dla klasycznych filmów świątecznych.

Tytuł polski: W innym świecie
Tytuł oryginalny: Un mondo a parte
Produkcja: Włochy, 2024 r.
Premiera (świat): 28 marca 2024 r.
Premiera (Polska): 5 grudnia 2025 r.
Reżyseria: Riccardo Milani
Scenariusz: Riccardo Milani, Michele Astori
Zdjęcia: Saverio Guarna
Muzyka: Piernicola Di Muro
Obsada:
Antonio Albanese (Michele Cortese)
Virginia Raffaele (Agnese)
Sergio Saltarelli (Nuncjusz)
Alessandra Barbonetti (Maria Antonietta)
Solidea Pistilli (Filomena)
Czas: 113 min.
Dystrybucja kinowa: Aurora Films