Serial „Zabójcza układanka” został już doceniony przez widzów i krytyków i otrzymał nagrodę Maximo Best Actress Award dla Phyllis Logan, podczas Italian Global Series Festival 2025, znalazł się także w finale Series Mania Buyers Upfront (2025) dla najbardziej obiecujących produkcji.

Akcja rozgrywa się w sennym miasteczku targowym Bakerbury. Pewnego dnia dochodzi tam do dziwnego morderstwa, a lokalna policja staje przed zagadką. Na zwłokach pozostawiono wskazówkę w formie krzyżówki. Na szczęście do miasteczka przyjeżdża sławna ekspertka od rozwiązywania krzyżówek, Cora Felton (Phyllis Logan), znana jako „dama od zagadek”. Widzowie dowiedzą się, co tak naprawdę kryje się za miłą fasadą starszej pani od krzyżówek… Przekonają się także, że Bakerbury wcale nie jest takim spokojnym miasteczkiem.

„Zabójcza układanka”, odc. 1, premiera, 8 marca, godz. 20:00

W idyllicznym miasteczku targowym Bakerbury odnaleziono zwłoki z krzyżówką. Żeby przyspieszyć dochodzenie, policja zwraca się do nowej mieszkanki, Cory Felton, która znana jest jako „dama od zagadek”. Nadkomisarz Hooper i policja mają nadzieję, że Cora Felton pomoże im w rozwiązaniu krzyżówkowej zagadki i wyjaśnieniu pierwszego w tym mieście zabójstwa.

„Zabójcza układanka”, odc. 2, premiera, 15 marca, godz. 20:00

Odkąd cmentarny zabójca siedzi w więzieniu, w Bakerbury nie ma nowych mordów. A Cora chętnie rozwiązałaby jakąś sprawę. Dlatego bardzo jej pasuje prośba pewnej prawniczki o zajęcie się sprawą skazanego zabójcy.

„Zabójcza układanka”, odc. 3, premiera, 22 marca, godz. 20:00

Zamożny przedsiębiorca Ray i jego żona Gloria załatwili występ Dennisa Pride’a w Bakerbury. Następnego dnia, w willi przy plaży, znaleziono ciało Glorii. Podejrzenie pada Dennisa. Cora Felton, będzie miała kolejną okazję do rozwiązania sprawy.

Źródło: Informacja prasowa

ARTE.TV: PORTRET MELANII TRUMP BEZ UPIĘKSZEŃ

Dokument „Melania Trump. Konserwatywna enigma”, ponownie dostępny od początku lutego w serwisie ARTE.tv, to obraz, który stawia pytania, zamiast budować legendę. Twórcy skupiają się na analizie fenomenu Melanii Trump jako kobiety funkcjonującej w cieniu potężnej władzy, a jednocześnie świadomie kontrolującej swój wizerunek. Dla wielu niezależnych kobiet Melania Trump jawi się jako antybohaterka – osoba, która zaakceptowała rolę „pięknego obiektu” i „trofeum” u boku wpływowego mężczyzny. Dokument ARTE.tv nie unika tego wątku, pokazując jej chłodny dystans, oszczędność gestów i niemal teatralną powściągliwość, które przez lata były interpretowane jako brak zaangażowania, a czasem nawet obojętność. Jednocześnie film nie sprowadza Melanii do prostej figury dekoracyjnej. Przypomina jej drogę ze Słowenii do Stanów Zjednoczonych, karierę modelki, a następnie awans do jednej z najbardziej obserwowanych ról kobiecych na świecie. ARTE.tv proponuje portret kobiety enigmatycznej, balansującej między konserwatywnymi wartościami, ambicją a świadomym milczeniem jako formą władzy. Pokazuje, że Melania Trump nie musi być ani ofiarą, ani ikoną – może być świadomą uczestniczką systemu, który budzi kontrowersje.

NOWY FILM KINOWY – ZAINTERESOWANIE I KONTRAST

Popularność nowego filmu kinowego o Melanii Trump sprawiła, że jej nazwisko znów znalazło się na pierwszych stronach mediów. Produkcja ta – szeroko komentowana i intensywnie promowana – przyciąga widzów obietnicą wglądu w prywatne życie pierwszej damy oraz jej relację z Donaldem Trumpem. Film „Melania”, za udział w którym Pierwsza Dama dostała przelew wysokości 40 milionów dolarów, zawiera ekskluzywne materiały z miejsc dotąd niedostępnych dla kamer. Film prezentuje wydarzenia oczami pierwszej damy przez ostatnie 20 dni przed ponownym objęciem fotela prezydenckiego przez Donalda Trumpa.

Na tle tej kinowej narracji dokument dostępny w serwisie streamingowym ARTE.tv zyskuje dodatkową wartość. Tam, gdzie film kinowy tworzy jednowymiarową laurkę wizerunku i spektaklu wokół małżeństwa Trumpów, ARTE.tv oferuje analizę, kontekst i chłodne spojrzenie. To propozycja dla widzów, którzy chcą zrozumieć, a nie tylko obserwować.

Film dostępny online bez opłat:

Melania Trump. Kontrowersyjna enigma
https://www.arte.tv/pl/videos/089127-000-A/melania-trump/

Źródło: Arte.tv. Zdjęcie: kadr z filmu „Melania Trump. Konserwatywna enigma” / materiały prasowe.

HISTORIA WALENTYNEK

Zanim zanurzymy się w filmowym świecie, warto zapytać: od czego wszystko się zaczęło? Choć dziś to święto wielu kojarzy się z komercją, jego korzenie sięgają jeszcze starożytnego Rzymu. W połowie lutego czczono tam Junonę – boginię kobiet i małżeństwa, a podczas świąt zwanych Luperkaliami odbywała się, jak głoszą legendy, huczna „miłosna loteria”, łącząca młodych w pary. Z czasem te zwyczaje zastąpiono wspomnieniem św. Walentego – postaci tragicznej, ale i romantycznej. Biskup ten, wbrew zakazowi cesarza rzymskiego, potajemnie udzielał ślubów zakochanym legionistom, za co 14 lutego 269 roku zapłacił życiem. Dziś to data symboliczna, generująca zawrotne liczby – w samych Stanach Zjednoczonych sprzedaje się tego dnia ponad 200 milionów róż, a na całym świecie wysyła miliard miłosnych kartek.

MIŁOŚĆ W CZASACH CYFROWYCH

Jeszcze nigdy poznawanie drugiej osoby nie było tak szybkie i łatwo dostępne – a jednocześnie tak skomplikowane. Aplikacje randkowe zmieniły język flirtu, tempo relacji i sposób, w jaki definiujemy bliskość. Animowana seria „Miłość w sieci” przygląda się temu zjawisku z przymrużeniem oka. To krótka, rysunkowa forma (odcinki trwające 4–5 minut), która w lapidarny, często ironiczny sposób opowiada prawdziwe historie użytkowników cyfrowych platform randkowych.

Bohaterowie serii przeżywają spotkania zabawne, wzruszające, a czasem niepokojące – od niezręcznych randek, przez nieoczekiwane zauroczenia, aż po relacje, które szybko wymykają się spod kontroli. Już w pierwszym odcinku „Wymieranie gatunków” poznajemy Juana, który na Tinderze trafia na dziewczynę idealną. Gdy jednak zaraża się koronawirusem, ich znajomość przybiera zaskakujący obrót – pada propozycja wspólnej izolacji. „Miłość w sieci” z humorem pokazuje, jak bardzo ludzkie emocje wymykają się poza algorytmy, nawet jeśli relacje zaczynają się jednym przesunięciem palca po ekranie.

WIELKA MIŁOŚĆ W WIELKIM HOLLYWOOD

Walentynki to także doskonała okazja, by wrócić do historii, które na zawsze zapisały się w kartach popkultury. Cykl dokumentalny „Legendarne pary Hollywood” przypomina, że życie prywatne gwiazd bywało bardziej dramatyczne niż filmowe scenariusze. Za blichtrem sławy i czerwonych dywanów kryły się prawdziwe, ale często bolesne namiętności – obarczone wysoką ceną i poświęceniem.

Historia Ingrid Bergman i Roberto Rosselliniego to opowieść o miłości, która złamała obyczajowe tabu lat 50. Bergman – ikona moralności i wielka gwiazda Hollywood – porzuciła dotychczasowe życie, wybierając uczucie i artystyczną wolność. Jej decyzja wywołała skandal, ale doprowadziła do powstania filmów, które zmieniły historię kina. Ali MacGraw i Steve McQueen tworzyli jedną z najbardziej burzliwych par lat 70. Poznali się na planie „Ucieczki gangstera”. Ona – wschodząca ikona kina, on – uosobienie nonszalancji. Ich relacja, pełna namiętności, zazdrości i uzależnień zakończyła się po sześciu latach, ale stała się symbolem toksycznej fascynacji i destrukcyjnej siły sławy. Z kolei Katharine Hepburn i Spencer Tracy przez 27 lat tworzyli związek, który musiał pozostać tajemnicą. Ich zakazana miłość, rozwijająca się w cieniu konwenansów Hollywood, zaowocowała klasykami kina i stała się jednym z najbardziej poruszających romansów. Dokumentacja i wspomnienia współpracowników odsłaniają historię relacji, która trwała aż do śmierci Tracy’ego.

MIŁOŚĆ POZA SCHEMATEM NA LA GOMERZE

Miłość nie zawsze mieści się w jednym modelu – i właśnie tę różnorodność pokazuje reportaż „Re: Wolna miłość na La Gomerze”, należący do serii „Re: reportaże z Europy”. Na jednej z najmniejszych Wysp Kanaryjskich od kilku lat funkcjonuje wspólnota poliamoryczna, która świadomie zrezygnowała z tradycyjnego modelu monogamii. Bohaterowie reportażu żyją skromnie, utrzymując się z muzyki i performansu, unikają konsumpcjonizmu i podkreślają znaczenie szczerości, komunikacji oraz wzajemnego szacunku. Kamera z bliska przygląda się ich codzienności, relacjom i motywacjom. To opowieść o alternatywnych drogach bliskości i poszukiwaniu wspólnoty na własnych zasadach.

Źródło: Arte.tv. Zdjęcie: kadr z filmu „Legendarne pary Hollywood” / materiały prasowe.

Austen pozostaje jedną z najczęściej czytanych autorek w historii literatury. Nie dlatego, że jej powieści są „klasyką”, ale dlatego, że opowiadają o mechanizmach, które wciąż nas dotyczą: o presji społecznej, poszukiwaniu miłości, oczekiwaniach wobec kobiet, sile rodziny i potrzebie niezależności. Jej postaci potrafią mówić do czytelnika tak samo mocno dziś, jak dwieście lat temu.

POMIĘDZY REGENCJĄ A WSPÓŁCZESNOŚCIĄ

Na przestrzeni lat Jane Austen wyrosła na ikonę literatury – jako autorka klasycznych powieści epoki regencji i jako postać, której wpływ sięga popkultury XXI wieku. „Duma i uprzedzenie”, „Emma”, „Rozważna i romantyczna” czy „Perswazje” niezmiennie inspirują twórców i czytelników. Bohaterki Austen – inteligentne, świadome swojej pozycji, pełne sprytu, humoru i emocjonalnej przenikliwości – na stałe zapisały się w zbiorowej wyobraźni. Jej spojrzenie na relacje społeczne i kobiecą sprawczość pozostaje dziś wyjątkowo aktualne, a utwory, najczęściej koncentrujące się na losach niezamężnych kobiet i mechanizmach społecznych rządzących zamążpójściem, wciąż zachwycają błyskotliwością dialogów i spostrzegawczością psychologiczną.

ŹRÓDŁO WSPÓŁCZESNEJ WRAŻLIWOŚCI LITERACKIEJ

Dokument ARTE.TV zabiera widzów w podróż do czasów, w których powstały „Duma i uprzedzenie” oraz „Emma”. To właśnie epoka regencji (lata 1810–1820) stanowi tło dla najważniejszych dzieł Austen, które dziś należą do ścisłego kanonu literatury angielskiej. Materiał, w którym wypowiadają się historycy i literaturoznawcy, analizuje życie i twórczość brytyjskiej autorki, rzucając światło na to, jak dziewczyna z prowincji stała się światowej sławy autorką. Przygląda się temu, jak Austen pisała, jak żyła i dlaczego jej dzieła przetrwały próbę czasu.

ANONIMOWA „LADY” Z DOMU PASTORA

Choć dziś jej nazwisko jest powszechnie znane, początki kariery Austen wyglądały zupełnie inaczej. Sukcesy odnosiła od samego początku, jednak publikowała anonimowo, ukrywając się pod skromnym pseudonimem „By a Lady”. Paradoksalnie, ta skromność nie przeszkodziła jej w zdobyciu uznania w najwyższych kręgach władzy. Sam książę regent Jerzy – od którego imienia wzięła nazwę cała epoka – był zapalonym czytelnikiem jej dzieł.

ŻYCIE NA PROWINCJI, ŚWIAT WYOBRAŹNI

Austen – mimo, że żyła w stosunkowo odosobnionych warunkach, na prowincji, w hrabstwie Hampshire – stworzyła jedne z najpełniejszych portretów społecznych swojej epoki i potrafiła z niezwykłą precyzją oddać realia angielskiej klasy wyższej. Dorastała w wielodzietnej rodzinie ceniącej wykształcenie: była siódmym z ośmiorga dzieci pastora. Od małego była otoczona literaturą i muzyką, słuchała też korespondencji przesyłanej od rodzeństwa, które rozjechało się po Anglii oraz dalszych stronach świata. Przyjaźń z siostrą Cassandrą, zamiłowanie do lektury, skromne życie codzienne i obserwacje relacji rodzinnych stały się fundamentem jej twórczości. Nie wyszła za mąż, choć romantycznych epizodów w jej biografii nie brakowało – od młodzieńczych flirtów po słynne, odwołane oświadczyny Harrisa Bigg-Withera. To właśnie codzienność, pozornie niepozorna, lecz pełna emocjonalnych napięć, stanowiła dla niej najlepszy materiał literacki.

OD PANA DARCY’EGO DO BRIDGET JONES

Fenomen autorki wykracza daleko poza literaturę i biblioteki. Jej powieści stały się inspiracją dla mody, turystyki, kultury fanowskiej i niezliczonych współczesnych reinterpretacji, zarówno romantycznych, jak i postmodernistycznych jej utworów. Filmowe adaptacje jej prozy z Colinem Firthem i Kate Winslet w rolach głównych od dawna są uważane za klasykę kina. Warto też wspomnieć, że „Dziennik Bridget Jones” (2001) to nic innego jak nowoczesna interpretacja „Dumy i uprzedzenia” Helen Fielding.

ŚWIAT NIEZAMĘŻNYCH KOBIET

Bohaterkami Austen są głównie niezamężne kobiety w wieku odpowiednim do zamążpójścia, co stanowiło kluczowy temat społeczny jej czasów. Pisarka z niezwykłą precyzją, a często i ironią, portretowała mechanizmy rządzące relacjami damsko-męskimi, zależność kobiet od majątku i poszukiwanie miłości w gąszczu konwenansów. Portret Austen ukazuje dwa przenikające się wymiary: świat realny, w którym żyła Jane oraz fikcyjny świat powieści, psychologicznie wierny ówczesnym realiom.

Z okazji 250. rocznicy urodzin pisarki warto odkryć jej postać na nowo – nie jako pomnik z podręcznika, ale jako kobietę pełną pasji, której głos wciąż rezonuje we współczesnej kulturze. Dokument „Jane Austen: Literatura i pasja” można oglądać do 13 marca 2026 całkowicie bezpłatnie na platformie ARTE.tv.

Źródło: Arte.tv

Selekcja tegorocznych kandydatów układa się w wielogłosowy portret współczesnej Europy, co oddają prezentowane filmy.

RODZINA, RELACJE I WIĘZI

• PAMIĘTAJ, ŻEBY MRUGNĄĆ (Litwa, 2022) – Francuska para adoptuje rodzeństwo z Litwy i zatrudnia Litwinkę jako tłumaczkę. Z czasem pojawiają się napięcia wynikające z różnic kulturowych, metod wychowawczych i rywalizacji o uczucia dzieci.
• LIGHT AS FEATHERS (Niderlandy, 2018) – Eryk dorasta w toksycznie zależnej relacji z kontrolującą matką. Zakochując się w młodszej sąsiadce, odtwarza w tej relacji wzorce przemocy i dominacji.
• ARTHUR I DIANA (Niemcy, 2023) – Podróż rodzeństwa z Berlina do Paryża zamienia się w sentymentalną eskapadę, w której przeszłość powraca w nieoczekiwanych momentach. Film opowiada o więziach, które można odzyskać mimo upływu lat.
• CIDADE RABAT (Portugalia, 2023) – Helena po śmierci matki czuje się zagubiona. Stopniowo odnajduje w sobie poczucie wyzwolenia i radość z drobnych rzeczy. Jej cicha transformacja odsłania siłę, jaka rodzi się z żałoby.

TOŻSAMOŚĆ, KRYZYS I POSZUKIWANIE SIEBIE

• CZY KTOŚ WIDZIAŁ TĘ KOBIETĘ? (Serbia/Chorwacja, 2022) – Draginja, sprzedawczyni odkurzaczy, znajduje zwłoki podobnej do siebie kobiety. Zawieszona między rzeczywistością a iluzją, doświadcza różnych wersji własnego życia i stara się uciec przed samą sobą.
• TO JEJ SZUKAM (Hiszpania, 2018) – Max prowadzi beztroskie życie do chwili, gdy jego współlokatorka decyduje się wyprowadzić. Nocna wędrówka po Barcelonie staje się dla niego momentem przebudzenia.
• ZAPISKI Z LATA (Hiszpania, 2023) – Powrót na rodzinne wybrzeże zmusza Martę do weryfikacji życiowych wyborów, miłosnych relacji i wcześniejszych ambicji. Letnia opowieść o tym, że dorosłość rzadko bywa tak uporządkowana, jak sobie wyobrażamy.

WOJNA I W KRYZYS

• WHO IF NOT US (Niemcy/Ukraina, 2023) – Dokument ukazujący młodych Ukraińców dorastających w realiach wojny. Mimo traumy, przemocy i emigracji nie tracą nadziei na przyszłość.

RÓŻNICE KULTUROWE

• MAOUSSI (Francja, 2024) – Babette niechętnie przyjmuje pod dach kongijskiego muzyka. Laboratoryjna myszka staje się łącznikiem między ich odmiennymi światami.
• Z DALA OD ŚWIATA (Portugalia/Francja, 2023) – Rok 1903, młody pisarz Victor Segalen zanurza się w świecie sztuki i własnych niespełnionych ambicji. Zaczyna pisać swój nieukończony „Esej o egzotyce”.

WSPOMNIENIA I PRZEMIJANIE

• UMARŁEM JUŻ TRZY RAZY (Francja, 2025) – 80-letni artysta Jacques Nolot opowiada szczerze o swoim życiu, lękach i namiętnościach. Wspomina wydarzenia i relacje, mając świadomość zbliżającego się końca.

W JAKI SPOSÓB MOŻNA ODDAĆ GŁOS NA FESTIWALOWE FILMY?

• Wystarczy wejść na stronę  ArteKino Festival i obejrzeć interesujące nas pozycje.
• Następnie przycisnąć „Zagłosuj” pod nazwą filmu i wskazać odpowiednią liczbę gwiazdek (można ocenić więcej niż jeden film).
• Zalogować się na darmowe konto na platformie, aby przesłać głos (lub założyć je całkowicie za darmo).

Każdy oddany głos wpływa na wybór laureata Europejskiej Nagrody Publiczności i wzmacnia głos nowych twórców europejskiego kina. Wyniki głosowania zostaną ogłoszone w styczniu 2026 – zwycięski film będzie można zobaczyć na platformie ARTE.tv bez opłat.

Źródło: Informacja prasowa

NOWE POKOLENIE EUROPEJSKIEGO KINA

ArteKino Festival stanowi miejsce poszukiwań nowego języka filmowego. Kuratorzy festiwalu koncentrują się na młodych twórcach, którzy z odwagą podejmują tematy osobiste, społeczne i tożsamościowe, wykorzystując kino jako narzędzie obserwacji współczesnego świata. Wiele prezentowanych filmów to debiuty – celem wydarzenia jest stworzenie nowej więzi między premierowymi dziełami a szeroką publicznością spragnioną świeżych, istotnych i pełnych pasji spojrzeń na aktualne problemy. Tegoroczna selekcja skupia twórców przełamujących konwencje, otwartych na eksperymenty i łączenie różnych form, a jednocześnie głęboko zakorzenionych w swoich lokalnych realiach.

EUROPA WIDZIANA Z BLISKA

Filmy prezentowane w programie budują panoramę Europy widzianej z bliska: poprzez doświadczenia jednostek, rodzin i niewielkich społeczności, a także zmagania dorastania, migracji, wrażliwości ekologicznej czy napięć społecznych. Razem tworzą mapę tematów, które jednocześnie nas łączą i pokazują, że jesteśmy różni – ukazują wspólne troski i wyzwania, ale też lokalne osobliwości, z których składa się europejska mozaika. Właśnie w tej różnorodności rodzi się przestrzeń dialogu: każdy z tytułów proponuje własny sposób rozmowy ze współczesnością i z tradycją kina.

POLSKI PEJZAŻ W EUROPEJSKIM KADROWANIU

Wśród tegorocznych tytułów na szczególną uwagę polskiej publiczności zasługuje film „Light as Feathers” holenderskiej reżyserki Rosanne Pel. To portret piętnastoletniego Eryka dorastającego w polskiej wsi, w tradycyjnej społeczności zajmującej się skubaniem gęsi. Reżyserka przedstawia miejsce pozornie odległe od europejskich metropolii, a jednak głęboko wpisane w puls współczesności: przestrzeń, w której codzienność odsłania napięcia między rodziną, lojalnością i potrzebą samookreślenia. W tej pozornie spokojnej rzeczywistości dojrzewa Eryk – mieszkający z matką, babcią i prababcią. Jest wychowywany bez ojca i uwikłany w toksycznie bliską relację z kontrolującą, rozgoryczoną i rozczarowaną życiem matką. Dorastając w tak ukształtowanym świecie, zaczyna utożsamiać miłość z dominacją i prawem do przemocy, co staje się  widoczne, gdy zakochuje się w 13-letniej sąsiadce Klaudii i przenosi na tę relację wzorce wyniesione z domu.

Film ukazuje jak lokalna historia – spleciona z rodzinnych zależności, toksycznych uczuć i surowego krajobrazu – potrafi przemawiać uniwersalnym językiem i włączać polską prowincję w szeroki dialog europejskiego kina.

FESTIWAL TWORZONY PRZEZ WIDZÓW I DLA WIDZÓW

Podczas festiwalu przyznawane są dwie nagrody: Europejska Nagroda Publiczności (20 000 euro) oraz Nagroda Młodego Jury (10 000 euro), wręczana przez jury złożone z Europejczyków w wieku 18–25 lat.

Dostęp do wszystkich filmów jest całkowicie bezpłatny i nie wymaga rejestracji ani subskrypcji, a produkcje można oglądać w internecie przez cały grudzień w sześciu wersjach językowych. W ten sposób festiwal pozostaje jednym z najważniejszych projektów ARTE.tv, potwierdzając kluczowe założenie platformy, aby kultura docierała do wszystkich, a nie tylko do uprzywilejowanych odbiorców. Internet pozwala dziś dzielić się utworami audio i wideo z każdym, kto poszukuje interesujących treści – również z tymi, którzy na co dzień mają ograniczony dostęp do kultury lub czują się z wykluczeni z racji odległości od dużych ośrodków miejskich.

Link do polskiej strony festiwalu: Nadchodzące – ARTE Kino

WSZYSTKIE FILMY PREZENTOWANE W RAMACH FESTIWALU ARTEKINO

ARTHUR I DIANA
(Arthur & Diana)
reż. Sara Summa
Niemcy, 2023, 108 min.

CIDADE RABAT
(Cidade Rabat)
reż. Susana Nobre
Portugalia, 2023, 101 min.

CZY KTOŚ WIDZIAŁ TĘ KOBIETĘ?
(Da li ste videli ovu zenu?)
reż. Dušan Zorić & Matija Gluščević
Serbia, Chorwacja, 2022, 79 min.

UMARŁEM JUŻ TRZY RAZY
(Je suis déjà mort trois fois…)
reż. Maxence Vassilyevitch
Francja, 2025, 64 min.

LIGHT AS FEATHERS
(Light As Feathers)
reż. Rosanne Pel
Niderlandy, 2018, 85 min.

Z DALA OD ŚWIATA
(Longe de Estrada)
reż. Hugo Vieira da Silva
współreż. Paulo Milhomens
Portugalia, Francja, 2023, 105 min.

MAOUSSI
(Mousey)
reż. Charlotte Schiøler
Francja, 2024, 75 min.

ZAPISKI Z LATA
(Notas sobre un verano)
reż. Diego Llorente
Hiszpania, 2023, 83 min.

PAMIĘTAJ, ŻEBY MRUGNĄĆ
(Remember to Blink)
reż. Austėja Urbaitė
Litwa, 2022, 99 min.

TO JEJ SZUKAM
(Yo La Busco)
reż. Sara Gutiérrez
Hiszpania, 2018, 85 min.

WHO IF NOT US
(Who If Not Us)
reż. Nicole Medvecka
Niemcy, Ukraina, 2023, 66 min.

Zdjęcie główne: kadr z filmu „To jej szukam” (reż. Sara Gutiérrez) / materiały prasowe

Źródło: Informacja prasowa

ISLANDIA – NARODOWE HOBBY OPARTE NA WEŁNIE I WYOBRAŹNI

Islandia słynie z wyjątkowych krajobrazów, surowego klimatu i Wikingów. Dokument „Islandia: robienie na drutach – męskie zajęcie!” pokazuje ten kraj od strony, której wielu widzów się nie spodziewa. Robienie na drutach – zajęcie kojarzone stereotypowo jako domena kobiet – ma w tym kraju długą historię również jako hobby mężczyzn. Na dalekiej północy, gdzie klimat przez wieki decydował o przetrwaniu, umiejętność wytwarzania ciepłych ubrań była nie tylko praktyczna, ale fundamentalna. Film pokazuje świat ludzi, dla których dzianie jest naturalną częścią codzienności, a wełna – surowcem o kluczowym znaczeniu. Islandzkie owce, żyjące w trudnych warunkach, wykształciły wyjątkową strukturę wełny, dzięki której klasyczne islandzkie swetry lopapeysa stały się rozpoznawalne na całym świecie. Tradycja ta przeżywa dziś renesans – jest obecna w modzie, rzemiośle, turystyce i codziennej kulturze wyspy. Dokument pokazuje tę praktykę jako element stylu życia i społecznej więzi, szczególnie ważnej w niewielkiej, rozproszonej populacji Islandczyków.

NORDYCKIE MITY – PODRÓŻ DO ŹRÓDEŁ EUROPEJSKIEJ WYOBRAŹNI

Wraz z François Busnelem widz wkracza w świat, który inspirował artystów od średniowiecznych skaldów, przez romantyków XIX wieku, po współczesną kulturę popularną. „Mity wikingów. Wizja Odyna” przypomina, że nordycka mitologia to nie zbiór odległych opowieści, a system wierzeń, który kształtował tożsamość Skandynawii i Islandii, a wraz z ekspansją Wikingów przenikał do kultur europejskich. Pierwszy odcinek serii skupia się na Odynie – władcy bogów, patronie mądrości, poezji i wojny. To postać wieloznaczna, często przedstawiana jako wędrowiec poszukujący wiedzy. Dokument przedstawia mity i pokazuje, dlaczego do dziś fascynują i wpływają szeroko rozumianą popkulturę. Pozwala spojrzeć na nordycką mitologię jako na jedną z najważniejszych opowieści europejskiego dziedzictwa.

TOLKIEN – ŻYCIE, Z KTÓREGO NARODZIŁA SIĘ MITOLOGIA

Twórca „Władcy Pierścieni” często postrzegany jest jako autor literatury fantasy, lecz jego dzieła są głęboko zakorzenione w doświadczeniach XX wieku. Film „Tolkien: prawdziwa historia Pierścieni” przybliża lata młodości twórcy uniwersum elfów, krasnoludów i hobbitów, naznaczone surowymi realiami I wojny światowej oraz środowisko oksfordzkie, w którym dojrzewały jego językowe i mitotwórcze fascynacje. Portret Tolkiena to jednocześnie opowieść o człowieku, który łączył w sobie naukowca, żołnierza i artystę. Jego pasja do języków była czymś więcej niż fascynacją filologiczną – stanowiła fundament całego uniwersum literackiego. Zdolność tworzenia kompletnych systemów językowych, wraz z ich historią i kulturą, wyróżniała go na tle epoki i do dziś pozostaje ewenementem w świecie literatury. W rezultacie powstaje obraz twórcy, którego wizja Śródziemia wyrosła z połączenia osobistych przeżyć, badań naukowych i głębokiej refleksji nad ludzką naturą, złem czy heroizmem. Kontekst biograficzny pozwala lepiej dostrzec, jak ogromna wiedza lingwistyczna Tolkiena i realia epoki wpłynęły na jego wyjątkową zdolność budowania własnych mitów, języków i światów.

IRLANDIA – ZIELONA WYSPA, KTÓRĄ TWORZY WIATR, MORZE I HISTORIA

Irlandia to miejsce, w którym od tysięcy lat natura i kultura tworzą nierozłączną całość. Wysokie klify, dramatyczne wybrzeża i rozległe zielone przestrzenie od wieków wpływały na życie mieszkańców wyspy, nadając mu rytm wyznaczany przez morze i wiatr. Film „Irlandia, między lądem a morzem” zabiera widza w podróż od czasów Celtów, poprzez średniowiecze, inwazje Normanów i Wikingów, po nowożytną historię Irlandii. Zmieniające się fale osadnictwa i politycznych napięć pozostawiły ślady w języku, architekturze i tradycjach, które do dziś są wyczuwalne w krajobrazie kulturowym wyspy. Dokument wydobywa piękno regionu i pokazuje mieszkańców, którzy – często z dala od wielkich aglomeracji – żyją zgodnie z rytmem natury, korzystając z dziedzictwa przodków i budując nowoczesną tożsamość z poszanowaniem przeszłości. Film zachwyca zdjęciami krajobrazów, które dla wielu są jednym z najpiękniejszych w Europie.

ARTE.TV – STALE OTWARTE DRZWI DO EUROPEJSKIEJ KULTURY

Jesienne zestawienie filmów to jedynie skrawek szerokiej oferty ARTE.tv. Platforma udostępnia bezpłatnie setki dokumentów, filmów i reportaży dotyczących historii, kultury, sztuki, społeczeństw i podróży. Dzięki temu każdy widzowie mogą zanurzyć się w opowieściach, które poszerzają wiedzę o świecie i inspirują do odkrywania kultury europejskiej. Wszystkie filmy są dostępne online, w polskiej wersji językowej, bez konieczności subskrypcji i zakładania konta.

Zdjęcie główne: kadr z filmu „Mity wikingów. Wizja Odyna” / materiały prasowe

Źródło: Informacja prasowa